Początek września to miesiąc ciekawej reaktywacji wydania książki „Metody w psychoterapii dzieci i młodzieży oparte na dowodach” Johna R.Weisza, Alan Kazdina. W związku z obszernością pozycji oraz jej charakterem podręcznikowym pozwolę sobie skupić się na poszczególnych rozdziałach.
PSYCHOTERAPIA INTERPERSONALNA DEPRESJII MŁODZIEŻY
Rozdział opisuje charakterystyki młodzieńczej depresji oraz metody IPT-A, która koncentruje się na relacji z obiektem. Założeniem metodologii jak i wielu nurtów jest upatrywanie przyczyn depresji w wyniku relacji ze znaczącymi innymi czyli zwykle figurami rodzicielskimi. W metodzie tej „terapeuta identyfikuje pierwotny obszar problemów interpersonalnych, do którego następnie dopasowuje umiejętności interpersonalne, licząc na to, że umiejętności te ulegną generalizacji na inne relacje adolescenta.” Skupia się na psychoedukacji oraz relacji terapeutycznej. Technika pracy szczegółowo zostaje opisana w tym rozdziale z podziałem na etapy pracy oraz techniki takie jak identyfikacja afektu, analiza komunikacji, analiza decyzji, odgrywanie ról oraz prace domowe. Opisane zostają dodatkowo strategie w sytuacjach kryzysowych jak żałoba, przejście do nowej roli czy spory interpersonalne. W tabelce spotkamy przykładowe dialogi i wskazówki dla adolescenta, kiedy i jak nawiązywać dialog, pomagając mu wyjść z młodzieżowego egocentryzmu i wejść empatycznie w relacje.
LECZENIE ZABURZENIA ZE SPEKTRUM AUTYZMU ZA POMOCĄ METODY WCZESNEGO STARTU
Opisana w tym rozdziale metoda wydaje się niezwykle ciekawa oraz wartościowa, ponieważ rozpoczyna się już we wczesnym etapie życia dzieci przed 3 rokiem życia. Założeniem jest praca nad plastycznym niedojrzałym mózgiem, kierując umysł na inne tory czyli skupiając obwody neuronalne na przetwarzanie bodźców językowym i społecznych, które stanowią główną problematykę w ASD, zamiast wzmacniać obwody odpowiedzialne za spostrzeganie przedmiotów. Metodologia ta wykorzystuje wiedzę neurologiczną, ułatwiając tym samym dziecku lepszy start.
WYKORZYSTYWANIE DANYCH PSYCHOPATOLOGII ROZWOJOWEJ W PSYCHOTERAPII DZIECI I MŁODZIEŻY
W rozdziale tym poruszona zostaje bardzo ważna kwestia – nie każde zdarzenie dla każdego będzie traumatyczne. W książce opisane zostaje to jako multifinalność czyli założenie, że „każdy składnik może funkcjonować inaczej w zależności od organizacji systemu, wewnątrz którego działa. Na przykład badania w dziedzinie genetyki molekularnej wskazują, że ryzyko psychopatologii u maltretowanego dziecka nie jest nieuchronne”. Wiedza z zakresu psychopatologii tłumaczy dodatkowo dlaczego, niektóre osoby mogą być bardziej, bądź mniej podatne na różne formy interwencji. Skupia się na zmiennych związanych z płcią, okresach rozwojowych jako stadiach i uwzględnieniu tej wiedzy w dokonywaniu diagnozy i interwencji.
METODY TERAPII PROBLEMÓW PSYCHICZNYCH DZIECI I MŁODZIEŻY WSPOMAGANE TECHNOLOGIĄ
Najbardziej zaskakujący rozdział przedstawiający wady i zalety wprowadzania technologii do psychoterapii czy psychoedukacji. Przedstawiający konkretne narzędzia jak aplikacje na telefon monitorujące nastrój, które potrafią ułatwić wgląd pacjentowi oraz dać bardziej klarowny obraz psychoterapeucie. Liczne narzędzia do pracy z dziećmi i młodzieżą ze spektrum w formie aplikacji na telefon wspierających funkcjonowanie poznawcze czy gry komputerowe z neurofeedbackiem. Polska dopiero rozpoczyna swoją przygodę z świadczeniem usług online, niewątpliwie pandemia koronawirusa przyspieszy ten proces, niemniej w rozdziale tym możemy się przyjrzeć szerokiemu spektrum świadczenia usług w formie wideokonferencji, aplikacji, czatów po znaną nam formę terapii online. Rozwiązanie to wydaje się przydatne szczególnie dla młodzieży, przyzwyczajonej do technologii oraz społeczności potencjalnie bardziej sceptycznie nastawionej do pomocy terapeutycznej i wsparcia osób dorosłych. Ciekawą wymienioną pozycją wydaje się gra komputerowa SPARX z wykorzystaniem technik CBT w której adolescent swoim avatarem wykonuje misje w świecie fantasy opanowanym przez ponure negatywne myśli automatyczne.
Książkę polecam wszystkim specjalistom otwartym na nowoczesne metody pracy z dziećmi i młodzieżą w normie rozwojowej oraz ze spektrum autyzmu. Każdy rozdział książki składa się na przejrzysty opis problemu klinicznego, charakterystykę programu terapeutycznego, dowody skuteczności oparte wieloma badaniami oraz przyszłe kierunki rozwoju. Dając klarowny przekrój wiedzy na temat różnych interwencji psychoterapeutycznych, głównie z wykorzystaniem technik CBT.
